Δίκογχο Οικοδόμημα

Το "Δίκογχο Οικοδόμημα" έχει αποκαλυφθεί στο ανατολικό τμήμα του λόφου της ακρόπολης της αρχαίας σπάρτης, σε έκταση μετίξύ του ιερού της Αθηνάς Χαλκιοίκου και της Βασιλικής της λεγομένης <<του Οσίου Νίκωνος>>. Πρόκειται για μνημειακό κτίσμα προσανατολισμού Α-Δ και διαστάσεων 31 x 14,50 μ. Η αρχική κατασκευή συνίσταται από ένα μεγάλο κεντρικό ορθογώνιο χώρο που πλαισιώνεται στα ανατολικά και τα δυτικά από δύο μικρότερα δωμάτια, με ημικυκλική κόγχη στο βόρειο τοίχο τους, στοιχείο που έδωσε και την συμβατική ονομασία του οικοδομήματος. για την κατασκευή του κτηρίου έχουν χρησιμοποιηθεί αργοί λίθοι, λιθόπλινοι, οπτόπλινθοι και κεραμιδια, θραύσματα μαρμάρινων αρχιτεκτονικών μελών από παλαιότερα κτίσματα της Ακρόπολης, μεταξύ των οποίων και επιγραφές.
Στο πέρασμα του χόνου το οικόμημα υπέστη πολλές επισκευές, μετασκευές και προσθήκες. Κατά τη διάρκεια των πρόσφατων εργασιών αποκαλύφθηκαν δύο αποθηκευτηκοί σιροί μεσοβυζαντινώνν χρόνων δυτικά του οικοδομήματος.
Το κτήριο βρισκόταν σε χρήση από τους πρωτοβυζαντινούς μέχρι τους μεσοβυζαντινούς τουλάχιστον χρόνους. Το γεγονός ότι έχει κατασκευαστείθ πάνς στο βόρειο τμήμα του κοίλου του θεάτρου, τοποθετεί την κατασκευή του μετά τον 4ο αιώνα μ.Χ., δηλαδή μετά την τελευταία περίοδο λειτουργίας του θεάτρου. Πιθανόν η λειτουργία του οικοδομήματος, σε κάποια φάση, να σχετίζεται με την παρακείμενη βασιλική τη λεγομένη <<του Οσίου Νίκωνος>>.