Η Κουμαντάρειος Πινακοθήκη Σπάρτης αποτελεί το πρώτο παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης εκτός Αθηνών και είναι ένα σημαντικό πολιτιστικό κέντρο της περιοχής. Ιδρύθηκε το 1982, χάρη στη γενναιόδωρη δωρεά του νεοκλασικού κτιρίου και της συλλογής του Ιωάννη Κουμάνταρου από τα παιδιά του, Ντόλυ Γουλανδρή και Γεώργιο Κουμάνταρο.
Στο ισόγειο της πινακοθήκης φιλοξενείται η συλλογή Ι. Κουμάνταρου, η οποία αποτελείται από έργα ευρωπαίων ζωγράφων με ποικίλα θέματα που χρονολογούνται από τον 16ο έως τον 19ο αιώνα. Αυτή η συλλογή προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία στους επισκέπτες να γνωρίσουν την ευρωπαϊκή τέχνη μέσα από τα μάτια των σημαντικότερων ζωγράφων της εποχής.
Ο πρώτος όροφος της πινακοθήκης ανακαινίστηκε πλήρως το 2018, δημιουργώντας μια νέα μόνιμη έκθεση από έργα της Εθνικής Πινακοθήκης. Η έκθεση αυτή προσφέρει ένα συνοπτικό διάγραμμα της ιστορίας της νεοελληνικής τέχνης, με βάση τις κυριότερες καλλιτεχνικές τάσεις και τα σημαντικότερα θέματα που αναπτύχθηκαν από τα πρώτα χρόνια της δημιουργίας του ελληνικού κράτους μέχρι σήμερα.
Η μόνιμη έκθεση περιλαμβάνει εβδομήντα δύο έργα, εκ των οποίων τα περισσότερα είναι ζωγραφικά (70) και μερικά γλυπτά (12), από σημαντικούς Έλληνες καλλιτέχνες. Η θεματολογία των έργων καλύπτει μια ευρεία γκάμα: ιστορική ζωγραφική, πορτρέτα, απεικονίσεις της αρχαιότητας, ηθογραφίες, συμβολισμό, υπαιθρισμό, προβληματισμούς γύρω από το ελληνικό φως και την ελληνικότητα, καθώς και αφαιρετική και αφηρημένη τέχνη.
Η Κουμαντάρειος Πινακοθήκη Σπάρτης αποτελεί έναν απαραίτητο προορισμό για κάθε επισκέπτη της περιοχής, προσφέροντας μια βαθιά και πλούσια ματιά στην ιστορία και την εξέλιξη της τέχνης στην Ελλάδα και την Ευρώπη.
